Ranshofener Anordnungen Herzog Heinrichs (Ranshofener Statuten)

(Harte und weiche Konsonanten werden vielfach verwechselt, die Satzkonstruktionen sind an mehreren Stellen nicht konsequent zuende geführt.)

Haec est constitutio venerabilis ducis Heinrici et omnium primatum tam episcoporum quam comitum.

1. Si quis servus vel ancilla fugitivus abscesserit et postmodum apud aliquem a proprio domino inventus fuerit: si ille, apud quem iniuste sustentatur, proprio domino reddere noluerit, dominus servi cum iuramento solus affirmet, quod suus sit servus; ille autem, apud quem fugitivus servus inventus est, sacramento econtra probet, quod eundem servum neque furto neque fraude secum retineat neque per aliquam inimiticiam suae scientiae eum ad iuramenti districtionem cogat, et sine aliqua dilatione domino reddat servum.
Si autem in sua potestate defensus postea fugitivus abscesserit, compositionem eiusdem servi domino reddat.

2. Quicumque vero his statutis obtemperare noluerit; si advocatus sit ducis vel episcopi vel alicuius domini, non solum dignitate sua, sed etiam beneficio suo usque in praesentiam ducis privetur.
Si autem praepositus alicuius domini huiusmodi causa culpabilis notetur, aut 40 percussionum poene subiaceat aut cum pretio unius librae ab exactore se remediat.
Si clericus aliquis id ipsum egerit, eandem vindictam sustineat.
Si scabinus fecerit, aut in custodiam carceris, quamdiu duci placeat, includatur aut damnetur.
Si autem inferior persona liberorum vel servorum id ipsum perpetraverit, depilatus excorticetur.
Ut autem huius vindicte districtio in praesentia domini, cuius servus est, peragatur, modis omnibus iubemus.

3. Si quis advena alicuius domesticus factus fuerit et sub eius positus fuerit tuitione, furto vel alio aliquo crimine impetitus fuerit: aut eius districtione exactori satisfaciat aut in puplicum placitum comitis repraesentet.
Si hoc parvi penderit et interim sine exactione debiti effugerit, comes pro eo id ipsum debitum solvat.

4. Si comes forbannitum in sua tuitione habuerit et ad placitum ducere neglexerit vel in placito iniuste defenderit, et si coram duce negare non poterit: neque gratiam eius neque comitatum habeat.
Si centurio vel advocatus id ipsum egerint, beneficio priventur.
Si praepositus alicuius domni id fecerit, depilatus excorticetur.

5. Si quis dominus probrium servum, undecumque sit, pro furto iniuste defenderit et ad placitum comitis, in cuius comitatu furtum fecit, praesentare noluerit et in hac re culpabilis invenitur: vel in carcere aut exilio damnetur.

6. Quando vero dux comites aut scabinos inpetierit, quod forpannitos aut fures iniuste vel in placito vel alicubi defenderit: si sacramento se expurgare nequiverit, aut incarcerentur aut exilio damnentur.

7. Sclavi etiam eiusdem coadunationis districtioni subiaceant aut exterminentur.

Actum Rantes hova feliciter. Amen.

8. Si autem alicuius servitor furto aut aliquo crimine inpetitus fuerit, in comitatu, quo notatur, satisfaciat.

9. Si quis homicidium fecerit, tali constitutione, ut antea fuit, utatur.